DB54∕T 0611-2026 农业气象服务常用术语藏语规范

541前言 1 22规范性引用文件 23基本术语 34麦类作物发育期 5参考文献 7DB54/T0611—2026ནཀར་ོག་2ལང་ུ可་ག་ོ་བན་་可་ྡྐ 3གཞི་ξིུ་བྤ་ོནྐ 3DB54/T0611—20261本规范按照GB/T1.1-2009和GB/T20001.1给出的规则起本文件由西藏自治区气象局提出。本文件由西藏自治区气象标准化技术委员会归口。本文件起草单位：拉萨市气象局、拉萨国家农业气象试验站。本标准主要起草人：拉巴、赛珍、旦增格列、次仁多吉、丁真贡嘎、尼玛卓嘎、普布、女拉巴、王妮娜、贵桑央吉请注意本文件的某些内容可能涉及专利，本文件的发布机构不承担识别专利的责任。མྐབན་གཞི་ུནི་GB/T1.1-2009ནང་GB/T20001.1པིུ་སིག་་ོུར་རིན་ུནྐནིག་ོ་ུནིཤིN་ξN་ཅིནིནྐནིག་ོ་ུནིཤིN་བན་་ན་ལག་རལ་་་གི་ོ་་ྐནིག་ོ་ུནིིུ་ོུར་རིན་ུ咫ངNྐགནམ་གཤིN་ξN་ནང་ལ་N་སལ་་བ་ཞིང་ལN་གནམ་གཤིN་ན་་ིུ་N་བིགNྐབན་གཞི་ུནི་རིན་བིN་ུབྐལག་པ་ནྐབརན་ུའིན་ན་གNྐབེ་རིང་ྤ√་་དྐར་ིུ习ན་ནན་ནགུ་ྐཉི་མ་རྐཕར་་་པྐལང་ཉི་ནགྐས་བརང་ནོངN་ི毽ནྐནིག་ོ་ུནིིུ་ོདན་་ནང་ུ ་ོདནིག་ོ་ུནི་ཁབ་བསགN་ོདན་མ་ན་ལN་咫ངN་ཅིN་ོདན་་ནོད་ོུདN་ུའིན་ོདན་པིུ་ུགན་མི་ུ咫རྐ2农业气象服务常用术语藏语规范本标准规定了农业气象服务业务中的藏语术语。本标准适用于我国西藏自治区藏区的农业气象服务业务。2规范性引用文件下列文件对于本文件的应用是必不可少的。凡是注日期的引用文件，仅所注的日期版本适用于本文件。凡是不注日期的引用文件，其最新版本（包括所有的修改单）适用于本文件。QX/T381.1-2017《农业气象术语第1部分：农业气象基础》3基本术语：3.1农业气象业务服务：agrometeorologicalservice运用农业气象科技手段为农业服务工作的统称，包括农业气象观测、情报、预报、灾害监测、评估和减灾对策咨询，农业气候资源开发利用，农业气象信息服务等；广义的农业气象服务还包括适用技术开发与推广等。3.2农业气象情报：agrometeorologicalinformation为农业生产服务的专业气象情报，主要内容是分析过去和当前的气象条件，评估其对农业生产的影响，并结合未来天气趋势提出趋利避害的农业技术措施和对策建设。3.3农业气象预报：agrometeorologicalforecast根据农业生产的需要编制和发布的专业气象预报，包括对农业生物的生长发育进程、产量、品质、灾害等的预报和各种农用天气预报。3.4农用天气预报：agriculturalweatherforecast针对气象条件对农业生物生长发育和农事活动的影响而编制和发布的专业天气预报。3.5农业气象要素：agrometeorologicalelementsཞིང་ལN་གནམ་གཤིN་ཞབN་ཞིུ་་ན་ྱ√ན་བྤ་ོབན་་ནྐབན་གཞི་ུནིN་ཞིང་ལN་གནམ་གཤིN་ཞབN་ཞིུ་ལN་རིཅིཅི་་་་ན་གགན་ུལ་ོNནྐབན་གཞི་ུནི་རང་སལ་རི咫ལ་རི་ཞིང་ལN་གནམ་གཤིN་ཞབN་ཞིུ་ྱན་ུསNྐ2gང་ུན་ནིག་ོ་བན་་ན་ྡནྐར་ནིག་ུནི་ྱ√ན་qར་་ག་་ོདན་qིུ་ནིག་ོ་ུ√ག་གNལ་་ར་ནིནྐབེN་习ངN་བིN་qིུ་འངN་ནིག་གི་ནིག་ོ་ཆམNྐནདིུ་བེN་习ངN་ནང་qར་རིམ་་ར་ར་ནིག་N་ཅི་qར་རིམ་(ཞ་ནག་ྡན་རི་རིན་བིN་བང་བ་ནང་བྡN་qྐ)ར་ནིག་QX/T381.1-2017《ཞིང་ལN་གནམ་གཤིN་རགN་རིག་ོ་ཤN་ན3གཞི་རིུ་བྤ་ོནྐཞིང་ལN་གནམ་གཤིN་བན་རལ་་བN་N་ྱན་་ཞིང་ལN་ལ་ཞབN་ུགN་ཞ་བིུ་ལN་ཀ་ྱིིུ་མིང་ནིནྐནདིུ་ནང་ཞིང་ལN་ཅི་གནམ་གཤིN་་་ནgན་བན་ ུཇལ་ནང་ྐོ་ུཕིནྐྐབྤྐ་ུབེ་་་ཞིབ་བན་ནྐནgན་ནཞིང་ལN་གནམ་གཤིN་ོ་ུཕིནྐ་ོད་བིུ་ཞིང་ལN་གནམ་གཤིN་ཞབN་ཞིུ་ནང་ན་§ང་ྱ་ོ√ན་qིུ་ལག་རལ་གNར་ལ་ནང་ནྐ3.2ཞིང་ལN་གནམ་གཤིN་བྤ་ུཕིནྐཞིན་ལ་ཞབN་ུགN་ཞ་བིུ་ོདན་ལN་ཅི་གནམ་གཤིN་བྤ་ ུཕིན་རིནི་ུནN་རིན་q་ནང་ན་་ིུ་གནམ་གཤིN་ཅི་ོ་ན་ལ་ནོད་ཞིབ་ནངྐN་ཞིན་ལ་ལགN་ན་བN་སལ་ལ་ནgན་ནག་ོ་་་མ་རནྐམ་ུ√ངN་qིུ་གནམ་གཤིN་ཅི་ུྱད་ུལ་ོN་ནN་ྱན་ རི་ཞིང་ལN་ལག་རལ་ོདN་ུྐ3.3ཞིང་ལN་གནམ་གཤིNབྤྐཞིན་ཅིཞིགN་ནN་སིལ་ོN་qིུ་ཞིང་ལN་N་ཅི་་ུྱདལ་ུྱདལ་རིམ་ནང་ྐབནྐསN་ཀྐ་ུབེ་ཅིབྤ་ནང་ཞིང་ྱ√ན་གནམ་གཤིNབྤ་ོ་ཅི་གནམ་གཤིNབྤ་ུ་ོ་་ྐ3.4ཞིང་མ√་ིུ་གནམ་གཤིNབྤྐགནམ་གཤིN་ོ་ན་རིN་ཞིང་ལN་ཅི་N་ུབཞིང་ལN་ོདན་ མིགN་ནN་སིལ་ོN་qིུ་ོདན་ལN་གནམ་གཤིNབྤྐ3.5ཞིང་ལN་གནམ་གཤིN་གབ་ོྐ3对农业生产具有影响的环境气象要素，如温度、降水、太阳辐射、空气湿度、土壤水分、风速、气压与大气成分等。3.6农业气象观测：agrometeorologicalobservation对农业生产的环境要素和生物要素的观察、测量和记载。环境要素主要包括气象要素、气象灾害及相关土壤、水文与地质要素；生物要素主要包括各种作物、林木、畜禽、鱼类和其他栽培、养殖生物的生长发育、产量、品质以及病虫害消长与自然物候等。3.7农业气象灾害：agrometeorologicaldisaster不利气象条件给农业造成的灾害。3.8长日性植物：long-dayplant指只有在光照长度超过一定临界值（临界光长）时才开花，否则停留在营养生长状态的植物。如麦类、豌豆、油菜等原产于高纬度地区的作物。3.9短日性植物：short-dayplant指只有在光照长度短于一定临界值时才开花的植物，如水稻、玉米、大豆等原产于低纬度地区的作物。3.10中日性植物：intermediatedayplant指当昼夜长短的比例接近于相等时才开花的植物。如甘蔗等。3.11中间型植物：day-neutralplant指开花受光长影响较小的植物，又称光期钝感植物，如西红柿、黄瓜等。3.12农业界限温度：agriculturalthresholdtemperature标志某些重要物候或农事活动开始、终止或转折的15℃等。ཞིན་ལ་ལགN་ན་བN་qིུཤིN་ཅི་གབ་ོ་ནར་ནྐབན་ནང་ྐོར་恿ྐཉི་引ིུ་ུན་ུྐ་ུ་酉ང་གི་བངན་བནྐN་་ིུ་ངན་བནྐ酉ང་གི་ིར་བནྐ་ོདན་ིུ་གབ་ོནིནྐཞིན་ཅིN་ཅི་གབ་ོར་་་ཞིབ་ནང་ྐབན་ནྐ་ུནྐ་བཞིགི་གབ་ོིུ་ནང་གན引་གཤིN་ཅི་གབ་ོྐགན引་གཤིN་ཅིབེྐ་ནང་ུཅི་N་་ྐ恿་ནgན་ནང་N་གཤིN་ཅི་གབ་ོ་བྡནྐN་ཅི་གབ་ོིུ་ོ་གNྐནགN་ཤིང་ྐ ཁི引་ོྐཉ་རིགN་བྡN་ནང་N་ུངྐལྐ ུབབནྐ་་སNྐ་བཞིན་ནན་ུ་ིུ་ུབེ་ལ་བ་ནང་རང་བང་་ྐི引་གN་qིུ་ོ་ན་རིN་ཞིིུ་ུབེྐ3.8ཉིན་རིང་རི་ཤིང་ྐཉི་ུ√ན་ུབིུ་རིང་བན་ུའར་引བ引N་习ངN་་ང་N་ྡན་ཞིག་བིལ་བིུ་ཆབN་་་་ིqིུ་རི་ཤིང་ལ་རྐརིགN་ནང་ྐ་ུན་་ིག་引བིུ་N་咫ིུ་ྐ3.9ཉིན་སང་རི་ཤིང་ྐཉི་ུ√ན་ུབིུ་རིང་བན་ུའར་引བ引N་N་ྡན་ཞིག་ལN་སང་བིུ་ཆབN་་་་ུན་་ིག་ན引ུ་བིུ་N་咫ིུ་ྐ3.10ཉི་ུབིང་རི་ཤིང་ྐབཞན་qིུ་རི་ཤིང་ལ་རྐནར་ན་་ར་ཤིནང་ྐུ√ན་§N་§ལ་ུར་ྡན་རི་རི་ཤིང་ནང་རྐང་ོ་3.12ཞིང་ལN་ཅི་ོུདབནྐྐ0℃5℃10℃15℃ནིནྐ43.13积温：accumulatedtemperature某一时段内逐日平均气温之和。3.14活动积温：activeaccumulatedtemperature高于下限温度的日平均气温称为活动温度。作物在某一时段内活动温度的总和称为活动积温。3.15有效积温：effectiveaccumulatedtemperature活动温度与下限温度之差称为有效温度。3.16作物需水量：cropwaterrequirement是指在正常生长发育状况和最佳水、肥条件下，作物整个生育期或某一生育时期内，农田消耗于蒸散的水量。3.17光照时间：photoperiod光照时间是可照时数与曙暮光时间之和。3.18日照百分率：relativesunshineduration日照百分率是实照时数与可照时数的百分比。3.19光合作用photosynthesis绿色植物利用光能将其所吸收的二氧化碳和水同化为有机物，并释放氧气的生理过程。3.20春化现象vernalization种子植物需要经历一定时期的低温刺激，才能诱导开花和结实的现象。3.21土壤墒情：soilmoisturestatus土壤水分状况对于农作物生长发育满足程度的综合评判。3.22底墒：basesoilmoisture一般指农作物播种前的土壤水分状况，有时也指深3.13ྐ 3.17q་ྐྐ3.19X་§N་qྐྐྐྐྐ5层土壤保持的水分。3.23表墒surfacesoilmoisture表层土壤水分状况的综合评判。3.24小麦：wheat小麦是小麦系植物的统称，是单子叶植物，是一种在世界各地广泛种植的禾本科植物。3.25青稞：highlandbarley青稞是大麦类作物中的裸大麦，青稞在高原极端环境中不断进化，具有适应性广、耐寒、耐低温、抗旱性强、产量高等特点动积温。4麦类作物发育期4.1出苗期：emergenceperiod从芽鞘中露出第一片绿色的小叶，长约2.0厘米条播竖看显行。4.2三叶期：three-leafstage从第二叶叶鞘中露出第三叶，叶长为第二片叶的一4.3分蘖期：tilleringstage叶鞘中露出第一分蘖的叶尖约0.5-1.0厘米。4.4越冬开始：onsetofoverwintering植株基本停止生长，分蘖不再增加或增长缓慢（以第一次5日平均气温降到0℃的最后一天为准）。有些地区冬季气温经常在0℃左右波动，遇此情况应根据植株高度变化情况而定。该发育期适用于冬小麦和冬青稞。ལ་ར་བ་ནང་ྐཆབN་་གགིང་རབ་པིུ་N་་ིུ་བཞུ་བན་ལུང་རྐ3.23་་རྐN་་ིུ་ཕིN་ཅི་བཞུ་བན་རི་ོུདན་ོ་་བNྐ3.24ནིརི་ཤིང་གི་ྱི་མིང་ནིཔིུ་རི་ཤིང་ནིན་པ་ནང་ ུའམ་གིང་N་གནN་་ག་་་ས་ཁབ་ངང་ུབN་ུསགN་ོN་པིུ་་མ་ྡན་རི་རི་ཤིང་ཞིག་ནྐ3.25ནNྐམ√་ིུ་་ལ་འགN་པིུ་ོན་ན་པར་ུྱདལ་ུའར་བང་བ་ནང་ྐམསན་ུཞིན་ོད་བྐ习པྐབན་ནམུཔྐ་ན་ུཞིན་ོད་བྐབཅི་ཁན་ོ√N་་ན་པྐ4རིགN་ུབར་§Nྐ4.1ི་ག་ུ་N་§Nྐནདིུ་རིང་བན་ལ་ལི་རིན་2.0ཙམ་ོགN་སབ་པིུ་§Nྐ4.2ཉིN་པིུནདིུ་རིང་བན་ནིཉིN་པིུ་ན་ཙཔིུ་§Nྐ4.3ནལ་ུནབ་N་§NྐN་པིུམིུདིུ་རིང་བན་ལ་་ན་0.5ནN་1.0པིུ་§Nྐ4.4་ུ ྱི་ོང་་མབམN་ུཔྐིག་N་ུྱར་ོ√ན་མིབུམ་་བན་ ིུ་ཉིན་5ནི་ོབན་གང་习ངN་0℃§་ོག་པིུ་ཉིན་མ་ུ་མར་བན་ུའིན་ན་ིུ§་0℃་ུྱར་ོགིརིགN་ུཕན་ ་ོང་གིབན་ུ་ུཞིགN་ནN་གགན་ུལ་ོདན་གིུ་§N་ར་ུནིཉིN་ལ་ུཇN་ནིནྐ64.5返青期：green-upstage植株恢复生长，心叶长出1.0-2.0厘米。该发育期适用于冬小麦和冬青稞。4.6起身期：erectingstage麦苗由匍匐转向直立。此时穗分化进入二棱期。该发育期适用于冬小麦和冬青稞。4.7拔节期：stemelongationstage茎基部节间伸长，露出地面约1.5-2.0厘米时为拔节。此时穗分化进入小花分化期。4.8孕穗期：bootingstage旗叶全部抽出叶鞘。4.9抽穗期：headingperiod从旗叶叶鞘中露出穗的顶端，有的穗于叶鞘侧弯曲露出。4.10开花期：anthesis在穗子中部小穗花朵颖壳张开，露出花药，散出花粉。4.11乳熟期milkstage穗子中部子粒达到正常大小，呈绿色。内含物充满乳状浆液。4.12成熟期matureperiod80%以上子粒变黄，颖壳和茎秆变黄，仅上部第一、第二节仍呈微绿色。4.5་ོང་་ུབ་ིང་གིལི་་ི་1.0ནN་2.0བར་Nནྐ་གིུ་§N་ར་ུནིཉིN་ལ་ུཇN་ནིནྐ4.6ངང་