unicef -伊斯兰儿童权利与保护指南

มหาวิทยาลัยมหิดล

คณะสังคมศาสตร์ละมนุษยศาสตร์

unicefforeverychild

แนวปฏิบัติเพื่อส่งเสริมสิทธิและ

ปกป้องคุ้มครองเด็กตามแนวทางอิสลาม

สำหรับมัสยิดและสถานศึกษาอิสลาม

GuidelinesforPromotingChildRightsandProtectionforMosquesandIslamicEducationInstitutions

مالسلاكيلعمالسلا

คำนิยม

จุฬาราชมนตรี

ข้าพเจ้าขอขอบคุณและขอส่งความปรารถนาดีมายังองค์การทุนเพื่อเด็กแห่งสหประชาชาติ(ยุนิเซฟ)ประเทศไทยคณะทำงานขับเคลื่อน

การพัฒนาเอกสารชุดความรู้เบื้องต้น"สิทธิเด็กและการค้มครองเด็กในอิสลามศึกษาชุมชนมุสลิมในประเทศไทย"องค์กรพันธมิตร

และภาคส่วนต่างๆที่ให้การสนับสนุนงานของยูนิเซฟตลอดจนเจ้าหน้าที่และบุคลากรทุกระดับชั้นที่ทุ่มเทสรรพกำลังในการทำงาน

เพื่อส่งเสริมสิทธิและปกป้องคุ้มครองเด็กซึ่งการจัดทำคู่มือนี้ขึ้นมาเพื่อเป็น"ค่มือแนวปฏิบัติเพื่อส่งเสริมสิทธิและปกป้องคุ้มครองเด็ก

ตามแนวทางอิสลามสำหรับมัสยิดและสถานศึกษาอิสลาม"หรือ"GuidelinesforPromotingChildRightsandProtectionfor

MosquesandIslamicEducationInstitutions"จะเป็นอีกหนึ่งมิติที่สำคัญและยังประโยชน์ในการนำไปเป็นแนวและขั้นตอน

การประยุกต์ใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุดกับสภาวการณ์แวดล้อมท้องถิ่นขององค์กรนั้นๆ

การส่งเสริมสิทธิและปกป้องคุ้มครองเด็กเป็นพื้นฐานการสร้างสังคมที่เข้มแข็งเพราะวัยเด็กที่ดีคือรากฐานของสังคมที่แข็งแรงศาสนาอิสลาม

จึงให้ความสำคัญอย่างยิ่งต่อสิทธิและการปกป้องคุ้มครองเด็กที่ครอบคลุมโดยเริ่มต้นจากการสนับสนุนการแต่งงานและการเลือกคูครองที่ดี

ให้แก่กันเนื่องจากความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างคู่ครองจะส่งผลต่อการเลี้ยงดูบุตรอย่างเหมาะสมตั้งแต่ในครรภ์จนถึงสิทธิข้นพื้นฐานหลังคลอด

อันได้แก่สิทธิในการมีชีวิตสิทธิในการสืบเขื้อสายสิทธ์ในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่สิทธิในการเลี่ยงดูสิทธิในการศึกษาและสิทธ์ในการได้รับการเลี่ยงดูและเล่นอย่างเหมาะสม

คู่มื่อเล่มนี้ได้จัดทำเนื้อหาที่ไม่ซับซ้อนมีข้อความคำสอนจากอัลกุรอานและอัลอะดีษที่สำคัญๆตลอดจนได้รวบรวมข้อมูลลำดับขั้นตอน

การปฏิบัติงานและคำแนะนำเพื่อใหู้้ใช้งานสามารถทำความเข้าใจและดำเนินงานในเรื่องนั้นๆด้วยตนเองไกต้องเป็นระบบเพื่อเป็นมาตรฐานในการสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยรอบด้านในสภาวการณ์แวดล้อมท้องถื่นหรือชุมชนขององค์กรนั้นๆ

ข้าพเจ้าขออำนวยพรให้ทุกภาคสวนที่มีเจตนามุ่งมั่นในการพัฒนาคุณภาพชีวิตความเป็นอยู่ของเด็กตลอดจนสิทธิต่างๆอันพึงมีต่อเด็ก

ประสบความสำเร็จมีผลสัมฤทธ์ที่ยังประโยชน์และเป็นคุญประการต่อการพัฒนาสังคมอนาคตต่อไป

④

นายอรุณบุญชม

จุฬาราชมนตรี

แนวปฏบัตเพื่อส่งเสรมสิทธิและปกป้องคุ้มครองเด็กตามแนวทางอิ่สลามสำหรับมัสยิดและสถานศึกษาอิสลาม

คำนิยม

เลขาธิการคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย

เด็กและเยาวชนคือของขวัญอันล้าค่าและเป็น"อะมานะฮ์(ความรับผิดชอบและข้อตักเตือน)ที่เอกองค์อัลลอฮ์(ซุบฮานะฮูวะตะอาลา)

ทรงประทานให้แก่บิดามารดาและสังคมการดูลปกป้องและมอบสิทธิที่พึ่งมีให้แก่เด็กไม่เพียงแต่เป็นหน้าที่ตามกฎหมายหรือ

หลักสิทธิมนุษยชนสากลเท่านั้นแต่ยังเป็นบทบัญญัติทางศาสนาที่มุสลิมทุกคนพึ่งตระหนักและยืดถือปฏิบัติอย่างเคร่งครัดศาสนาอิสลาม

ได้ให้ความสำคัญอย่างยิ่งยวดต่อการพัฒนาเด็กทั้งในด้านร่างกายจิตใจสติปัญญาและคุณธรรมเพื่อให้พวกเขาเติบโตขึ้นเป็นบ่าวที่ดีของ

อัลลอฮ์และเป็นกำลังสำคัญในการสร้างสรรค์สังคม

"คูมือแนวปฏบัตเพื่อการส่งเสริมสิทธิและการปกข้องคุมครองเด็กตามแนวทางอิสลามสำหรับมัสยิดและสถานศึกษาอิสลาม"ฉบับนี้

นับเป็นก้าวสำคัญและเป็นนวัตกรรมทางองค์ความรู้ที่เกิดจากความร่วมมืออันดียิ่งของหลายภาคส่วนได้แก่องค์การทุนเพื่อเด็ก

แห่งสหประชาชาติ(ยูนิเซฟ)ประเทศไทยสำนักจุฬาราชมนตรีคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทยสำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติและคณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์มหาวิทยาลัยมหิดลที่ได้ร่วมกันบูรณาการหลักการสิทธิเด็กเข้ากับ

หลักการทางศาสนาอิสลามได้อย่างลงตัวและสอดคล้องกับบริบทของสังคมไทย

เนื้อหาภายในคูมือเล่มนี้ได้ผ่านการกลั้นกรองและรับพิงความคิดเห็นจากผู้ทรงคุณวุฒิและผู้ชียวขาญด้านการคุ้มครองเด็กเพื่อให้มันใจว่า

เป็นแนวทางที่สามารถนำไปปฏิบัติได้จริงผมมีความเชื่อมันเป็นอย่างยิ่งว่าค่มือฉบับนี้จะเป็นเครื่องมือที่มีคุณค่าสำหรับผู้นำศาสนา

คณะกรรมการมัสยิดผู้บริหารและครูในสถานศึกษาอิสลามตลอดจนผู้ปกครองและชุมชนมุสลิมทัวประเทศในการสร้างสภาพแวดล้อม

ที่ปลอดภัยเอื่ออาทรและส่งเสริมพัฒนาการของเด็กๆอย่างรอบด้าน

ในนามของคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทยขอแสดงความชื่นชมและขอขอบคุณองค์การยูนิเซฟประเทศไทยตลอดจน

คณะทำงานผู้ทรงคุณวุฆิและทุกหน่วยงานที่มีส่วนร่วมในการผลักดันและจัดทำคูมืออันทรงคุณค่าเล่มนี้จนสำเร็จลุล่วง

ท้ายท่สุตนี้ขอให้คู่มือแนวปฏิบัติเพื่อการส่งเสริมสิทธิและการปกป้องคุ้มครองเด็กตามแนวทางอิสลามสำหรับมัสยิดและสถานศึกษาอิสถาม

เป็นผลงานอันทรงคุณคาที่สร้างประโยชน์และให้องค์ความรู้แก่ทุกคนและขออำนวยพรให้การขับเคลื่อนงานด้านการคุ้มครองเด็กในสังคมไทยบรรลุผลสัมฤทธิตามเจตนารมณ์ทุกประการ

অবস্থা

พล.ต.ต.สุรินทร์ปาลาเร่

เลขาธิการคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย

แนวปฏิบัติเพื่อส่งเสริมสิทธิและปกป้องคุ้มครองเด็กตามแนวทางอิสลาม

สำหรับมัสยิดและสถานศึกษาอิสลาม

านิยม

คณบดีคณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์มหาวิทยาลัยมหิดล

ในนามของคณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์มหาวิทยาลัยมหิดลมีความภาคภูมิใจเป็นอย่างยิ่งที่ได้ร่วมเป็นคณะทำงานจัดทำ

"แนวปฏิบัติเพื่อส่งเสริมสิทธิและปกป้องคุ้มครองเด็กตามแนวทางอิสลามสำหรับมัสยิดและสถานศึกษาอิสลาม"(Guidelinesfor

PromotingChildRightsandProtectionforMosquesandIstamicEducationInstitutions)ฉบับนี้ซึ่งถือเป็นนวัตกรรมทางวิชาการและวิถีปฏิบัติที่ประสานหลักสากลเข้ากับคุณค่าทางศาสนาเพื่อสุขภาวะของเยาวชนได้อย่างสอดคล้องกับบริบท

คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์มหาวิทยาลัยมหิดลเล็งเห็นว่าการสร้างระบบนิเวศที่ปลอดภัยสำหรับเด็กสอดคล้องกับหลักการพื้นฐาน

ที่ศาสนาอิสลามถือว่าเด็กทุกคนคือของฝากอันล้าค่าและภาระหน้าที่อันศักดิ์สิทธ์ที่พระผู้เป็นเจ้าทรงมอบหมายให้ทุกภาคส่วนร่วมกันดูแล

การคุ้มครองเด็กจากความรุนแรงทุกรูปแบบจึงมีใช่เพียงหน้าที่ตามกฎหมายแต่เป็นพันธสัญญาทางจริยธรรมที่หยังรากลึกในหลักศรัทธา

เอกสารฉบับนี้จึงมีความสมบูรณ์พร้อมด้วยการแปรหลักการศาสนาไปสู่การวางระบบบริหารจัดการมาตรการคัดกรองบุคลากรและ

แนวปฏิบัติการปกป้องดูแลเด็กภายในศาสนสถานรวมถึงสถานศึกษาอิสลามอย่างเป็นรูปธรรมเพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยและเอื่อต่อสุขภาวะของเยาวชนอย่างแท้จริง

คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์มหาวิทยาลัยมหิดลหวังเป็นอย่างยิ่งว่ามัสยิดศูนย์ตาดีกาสถาบันปอเนาะและสถานศึกษาอิสลาม

ทัวประเทศจะได้นำแนวปฏิบัติฉบับนี้ไปใช้เป็นค่มื่อในการสร้างความเข้าใจและนำไปปรับใช้เพื่อสร้างกลไกการปกป้องดูแลเด็กที่ยืดประโยชน์

สูงสุดของเด็กเป็นศูนย์กลางและร่วมกันถักทอตาข่ายความปลอดภัยทางสังคมบ่มเพาะให้เยาวชนเติบโตเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์เปี่ยมด้วย

ความรูคุณธรรมและสามารถดำรงตนในสังคมพหุวัฒนธรรมได้อย่างมีศักดิ์ศรีและมีความสุข

ท้ายที่สุดนี้ขอขอบคุณสำนักจุฬาราชมนตรีคณะกรรมการกลางอิลามแห่งประเทศไทยองค์การยูนิเชฟประเทศไทยคณะผู้วิจัย

คณะที่ปรึกษาและผู้ทรงคุณวุฒิตลอดจนภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วนขอให้ความมุ่งมั่นตั้งใจในการปกป้องดูแลอนนครั้นี้ประสบความสำเร็จและนำพาความเจริญรุ่เรื่องมาสู่สังคมสืบไป

omOB×

ศาสตราจารย์ดร.พรรณชฎาศิริวรรณบุศย์

คณบดีคณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์

มหาวิทยาลัยมหิดล

แนวปฏบัตเพื่อส่งเสรมสิทธิและปกป้องคุ้มครองเด็กตามแนวทางอิ่สลาม

สำหรับมัสยิดและสถานศึกษาอิสลาม

AūsJ

ODAnsyūlowUs:innIns

Everychildhastherighttogrowupsafe,protected,andcaredfor.TheserightsareattheheartofUNICEF'smissionandareenshrinedintheConventionontheRightsoftheChild,whichThailandratifedin1992.Theyalsoresonatedeeplyinallreligionsteachings,whichregardthewellbeingofchildrenasanAmanah,asacredtrust.

MosquesandIslamiceducationalinstitutionsplayavitalroleinchildren'slives.Theyhelpshapevalues,strengthencommunities,andprovideguidanceandsupporttofamilies.Astrustedspaces,theyalsohaveanimportantresponsibilitytoensurethatchildrenareprotectedfromharmandabletothrive.

UNICEFThailandishonouredtoworkalongsidetheOfficeoftheSheikhulIslamofThailandindevelopingandsharingtheseguidelines.Islamicscholars,religiousleaders,practitioners,andpartnershavegenerouslycontributedtheirwisdom,experience,andcommitmenttothisguidance.Theguidanceprovidespracticaldirectionforthoseworkingwithchildrentopromotechildren'srights,preventviolence,andcreatesafeandsupportiveenvironmentsthatreflectIslamicprinciples,Thailaw,andtheConventionontheRightsoftheChild.

Theseguidelinesarealsoanexpressionofoursharedbeliefthatprotectingchildreniseveryone'sresponsibility.Theyremindusthatpreventionmatters,thatsafeenvironmentsdonothappenbychance,andthatfaithandchildrightscanworkhandinhandtoupholdthedignity,safety,andpotentialofeverychild.

UNICEFThailandextendsitssincerethankstoallpartnersfortheirvaluablecontributions.Itisourhopethattheseguidelineswillupportstronger,moresustainablechildprotectioneffortsacrossMuslimcommunitiesinThailand.

KenLegins

如

Representative

UnitedNationsChildren'sFund(UNICEF)Thailand

IUuDUjuāLwaolasuaniula:UnŮoDnUnsoDiānnuLLDnDōaanu

anKSUUaaalla:amunnuU15aanu

บทนิำ

เอกส่ารนีจ้ัดีทุำข้ึนในรูปแบบข้องแนวปฏิิบัติิซึงจ้ะคุรอบคุลุม1)ส่ังเข้ปคุวามรู้เกียัวกับส่ิทุธิิเดี็กและการปกป้องคุุ้มคุรองเดี็กในมุมมองข้องศาส่นาอิส่ลาม2)แนวคุิดีและทุิศทุางในการดีำเนินงานดี้านการส่่งเส่ริมส่ิทุธิิและการปกป้องคุุ้มคุรองเดี็กและ3)คุำแนะนำทุีเป็นแนวทุางเชิงปฏิิบัติิส่ำห่รับองคุ์กรศาส่นาอิส่ลามและส่ถานศึกษาอิส่ลามทุีมีห่น้าทุีในการส่่งเส่ริมส่ิทุธิิและปกป้องคุุ้มคุรองเดี็กโดียัมีวัติถุประส่งคุ์เพ่อเป็นแนวทุางให่้มัส่ยัิดีและส่ถานศึกษาอิส่ลามในประเทุศไทุยัในฐานะองคุ์กรทุางศาส่นาส่ามารถนำไปใช้ในการดีำเนินงานไดี้อยั่างส่อดีคุล้องกับกรอบคุิดีและบรรทุัดีฐานทุีเป็นส่ากลดี้านการส่่งเส่ริมส่ิทุธิิและการปกป้องคุุ้มคุรองเดี็กพร้อมทุังเห่มาะส่มกับโคุรงส่ร้างทุางกฎห่มายัและบริบทุส่ังคุมทุีมีคุวามจ้ำเพาะกับมุส่ลิมในประเทุศไทุยัดี้วยัทุังนีเอกส่ารนีถูกออกแบบบนห่ลักการพ่นฐานทุีว่าทุุกองคุ์กรรวมถึงองคุ์กรทุางศาส่นามีคุวามรับผิดีชอบในการเคุารพคุุ้มคุรองและส่่งเส่ริมส่ิทุธิิเดี็กคุวามรับผิดีชอบดีังกล่าวรวมไปถึงการส่ร้างห่ลักประกันว่าเดี็กจ้ะไดี้รับการเคุารพ ทุิในทุธิุกแง่มุมข้องการดีำเนงานข้ององคุ์กรติงแติ่ส่ิทุธิิในการไดี้รับการศึกษาและการมีสุ่ข้ภาพทุีดีีส่ิทุธิิทุีติ้องไดี้รับคุวามคุุ้มคุรองจ้ากการเล่อกปฏิิบัติิรวมถึงการปกป้องเดี็กให่้ปลอดีภัยัจ้ากการถูกกระทุำคุวามรุนแรงห่ร่อล่วงละเมิดีโดียัผู้ใดีก็ติามทุีเกียัวข้้องกับเดี็ก

อนึงเอกส่ารนีเป็นการพัฒนาติ่อยัอดีจ้ากชุดีคุวามรู้เบ่องติ้น(KnowledgeBrief)ส่ิทุธิิเดี็กและการคุุ้มคุรองเดี็กในอิส่ลาม:ศึกษาชุมชนมุส่ลิมในประเทุศไทุยัซึงจ้ัดีทุำโดียัองคุ์การยัูนิเซฟประเทุศไทุยัร่วมกับผู้ช่วยัศาส่ติราจ้ารยั์ดีร.อัมพรห่มาดีเดี็นและคุณะประกอบกับเพิมเติิมส่่วนทุีจ้ะไดี้เรียันรู้จ้ากการศึกษาเอกส่ารแนวทุางและคุู่ม่อการปกป้องคุุ้มคุรองเดี็กทุีจ้ัดีทุำข้ึนส่ำห่รับการนำไปใช้ในบิบรทุข้องมัส่ยัิดีและส่ถานศึกษาอิส่ลามในติ่างประเทุศโดียัเฉพาะอยั่างยัิงประเทุศส่ห่ราชอาณาจ้ักร

เน่องจ้ากเอกส่ารนีเป็นการเผยัแพร่สู่่ผู้ทุีไม่ใช่นักวิชาการดี้านส่ิทุธิิและการคุุ้มคุรองเดี็กึจ้งจ้ำเป็นติ้องจ้ัดีทุำเน่อห่าทุีไม่ซับซ้อนระบุอ้างอิงแห่ล่งข้้อมูลเฉพาะเทุ่าทุีจ้ำเป็นใช้ภาษาทุีเรียับง่ายักระชับและเข้้าใจ้ง่ายับางห่ัวข้้อทุีมุ่งกระติุ้นให่้ผู้อ่านเกิดีคุวามติระห่นักรู้อาจ้ส่อดีแทุรกข้้อคุวามคุำส่อนจ้ากอัลกุรอานห่ร่ออัลฮะดีีษทุีส่ำคุัญๆห่ร่ออาจ้ประกอบข้้อมูลเชิงส่ถิติิห่ร่อเร่องจ้ริงทุีเป็นกรณีติัวอยั่างส่่วนบางห่ัวข้้อทุีเน้นแนะนำมโนทุัศน์ทุีมีห่ลายัมิติิห่ร่อเป็นข้ันติอนการปฏิิบัติิอาจ้แส่ดีงเป็นข้้อยั่อยัแผนภาพห่ร่อการติรวจ้ส่อบรายัการ

viii

แนวปฏิิบััติิเพื่่อส่่งเส่ริิมส่ิทธิิและปกป้องคุ้้มคุ้ริองเด็็กติามแนวทางอิส่ลาม

ส่ำาหริับัมัส่ยิิด็และส่ถานศึึกษาิอส่ลาม

สรบัญ

คำำนิิยมจุุฬาราชมนตีรivคำำนิิยมเลขาิธิการคณะกรรมการกลางิอิสลามแห่่งประเทศไทยvคำำนิิยมคณบดีีคณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์มห่าิวิทยาลัยมห่ิดีลvi

คำำนิิยมอิงค์การยูนิเซฟประเทศไทยvii

บทนิำviii

บทสรุุปสำหรุับผู้้บรุิหรุxi

บทท่1หลัักคำิดสำคำัญเก่ยวกับกรุส่งเสรุิมสิทธิิเด็กในิสังคำมมุสลัิม1

สิิทิธิเด็็ก:ความหมายและความสิำาคัญสิำาหรัับมุสิลิม3

มโนทัศน์สิำาคัญ:สิิทิธิเด็็ก-การัปกป้องด็ูแลเด็็ก-การัคุมครัองเด็็ก5

ความเสิ่ยงและอันตรัายท่อาจจะเกิด็กับเด็็ก6

สิิทิธิเด็็กในิอสิลาม7

องค์กรัศาสินาในฐานะผูู้ผู้ลักด็ันหลักการัสิิทิธิเด็็กสิูการัปฏิิบัติ

บทบาทของมัสิยิด็และสิถานศึกษาิอสิลามในการัเคารัพสิิทิธิเด็็ก10

มาตรัการัปรัับเปล่ยนพฤติกรัรัมเชิิงบวกแทนการัลงโทษทางกายในบรัิบทอิสิลาม13

บทท่2แนิวทงกรุส่งเสรุิมสิทธิิเด็กในิบรุิบทของมัสยิดแลัะสถนิศึึกษอิสลัม18

บัันไดขั้ันแรกศึกษากฎหมายและรัะเบ่ยบท่เก่ยวของ1

บัันไดขั้ันที่่2จัด็โครังสิรัางองค์กรัใหพรัอม23

บัันไดขั้ันที่่3จัด็หาและบิหารัรัจัด็การัทรััพยากรัท่จำาเ็ปน25

บัันไดขั้ันที่่4บรัิหารัเชิิงกลยุทธิ์27

บัันไดขั้ันที่่5เชิ่อมโยงบาน-โรังเ่รัยน-มัสิยิด็(บ-รั-ม)31

ix

แนวปฏิิบััติิเพื่่อส่่งเส่ริิมส่ิทธิิและปกป้องคุ้้มคุ้ริองเด็็กติามแนวทางอิส่ลาม

ส่ำาหริับัมัส่ยิิด็และส่ถานศึึกษาิอส่ลาม

x

แนวปฏิิบััติิเพื่่อส่่งเส่ริิมส่ิทธิิและปกป้องคุ้้มคุ้ริองเด็็กติามแนวทางอิส่ลาม

ส่ำาหริับัมัส่ยิิด็และส่ถานศึึกษาิอส่ลาม

บทท่3แนิวทงกรุปกป้องด้แลัเด็กในิบรุิบทมัสยิดแลัะสถนิศึึกษอิสลัม34

1.คณะทำางานการัปกป้องด็ูแลเด็็ก35

2.การัอบรัมพัฒนาทักษะเพ่อการัปกป้องด็ูแลเด็็ก37

3.นโยบายการัปกป้องด็ูแลเด็็ก38

4.กรัะบวนการัคัด็กรัองผูู้ด็ูแลเด็็กเขาสิูสิถาบัน3

5.ปรัะมวลความปรัะพฤติ40

6.การัม่สิวนรัวมของเด็็ก42

7.แนวทางการัด็ำาเนินการัคุมครัองเด็็กเม่อพบขอสิงสิัยการัลวงละเมิด็44

8.แนวทางการัสิงตอ47

9.ขอเสินอแนะอ่นๆ48

เอกสรุองอิง51

ภคำผู้นิวก52

อภิิธิานศัพท์53

คำาปรัะกาศนโยบายการัปกป้องด็ูแลเด็็ก55

แบบปรัะเมินตนเอง:การัสิงเสิิมรัสิิทิธิและคุมครัองเด็็กในมัสิยิด็และสิถานศึกษาิอสิลาม61

แบบปรัะเมินความเสิ่ยงด็านการัปกป้องด็ูแลเด็็ก63

แบบฟอรั์มการัลงนามรัับทรัาบนโยบายการัปกป้องด็ูแลเด็็กและปรัะมวลความปรัะพฤติของบุคลากรั64

รัายชิ่อและชิองทางการัติด็ตอหนวยงานคุมครัองเด็็ก65

รัะเบ่ยบคณะกรัรัมการักลางิอสิลามแหงปรัะเทศไทยวาด็วยการัสิมรัสิ(นิกาห์)

บุคคลท่ม่อายุตำากวา17ปีพ.ศ.256168

คำาสิังแตงตังคณะทำางาน70

xi

แนวปฏิิบััติิเพื่่อส่่งเส่ริิมส่ิทธิิและปกป้องคุ้้มคุ้ริองเด็็กติามแนวทางอิส่ลาม

ส่ำาหริับัมัส่ยิิด็และส่ถานศึึกษาิอส่ลาม

บทสรุปสำห่รับผูู้บริห่ร

เอกส่ารฉบับนีจ้ัดีทุำข้ึนเพ่อเป็นแนวทุางส่ำห่รับผู้นำศาส่นาคุณะกรรมการอิส่ลามประจ้ำมัส่ยัิดีและผู้บิรห่ารส่ถานศึกษาอิส่ลามในการส่ร้างส่ภาพแวดีล้อมทุีปลอดีภัยัและส่่งเส่ริมสุ่ข้ภาวะข้องเดี็กอยั่างรอบดี้านโดียัติังอยัู่บนคุวามเช่อทุีว่ามัส่ยัิดีและส่ถาบันการศึกษาอิส่ลามคุวรบูรณาการภารกิจ้ดี้านการส่่งเส่ริมส่ิทุธิิเดี็กเข้้ากับกิจ้วัติรทุางศาส่นาอยั่างคุรอบคุลุมพร้อมทุังจ้ัดีให่้มีระบบดีูแลเบ่องติ้นและการเยัียัมเียัยันกลุ่มเปราะบางเช่นเดี็กกำพร้าเดี็กทุีมีฐานะยัากจ้นห่ร่อเดี็กทุีมีคุวามบกพร่องทุางร่างกายัและจ้ิติใจ้เพ่อให่้มันใจ้ว่าเดี็กทุุกคุนจ้ะส่ามารถเข้้าถึงส่ิทุธิิและการดีูแลอยั่างเทุ่าเทุียัมโดียัปราศจ้ากการเล่อกปฏิิบัติิ

ในส่่วนข้องการปูพ่นฐานเชิงมโนทุัศน์นันห่ลักคุิดีส่ำคุัญเริมติ้นจ้ากการนิยัามส่ิทุธิิเดี็กในฐานะ“อะมานะฮ์”ห่ร่อภาระห่น้าทุีอันศักดีิส่ิทุธิิทุีอัลลอฮ์ทุรงมอบห่มายัโดียัอิส่ลามให่้การรับรองส่ิทุธิิเดี็กในห่ลายัมิติิทุังส่ิทุธิิในการอยัู่รอดีการพัฒนาการคุุ้มคุรองและส่นับส่นุนการมีส่่วนร่วมข้องเดี็กส่ถาบันศาส่นาึงเปจ้ีรยับเส่ม่อนกุญแจ้ส่ำคุัญในการส่่งติ่อทุางคุวามคุิดีทุีนำไปสู่่พฤติิกรรมในการดีูแลเดี็กเช่นการเปลียันผ่านจ้ากวัฒนธิรรมการลงโทุษทุางกายัแบบดีังเดีิมไปสู่่มาติรการปรับเปลียันพฤติิกรรมเชิงบวกทุีติังอยัู่บนพ่นฐานข้องคุวามเมติติาและวิทุยัปัญญาซึงเป็นห่ัวใจ้ส่ำคุัญในการลดีคุวามเส่ียังจ้ากการล่วงละเมิดีและคุวามรุนแรงทุุกรูปแบบทุีอาจ้เกิดีข้ึนกับเดี็ก

ส่ำห่รับการวางยัุทุธิศาส่ติการข้ับเคุอนและโคุรงส่ร้างองคุ์กรเพ่อส่่งเส่ริมส่ิทุธิิเดี็กอยั่างรอบดี้านจ้ะเน้นการแปลงนโยับายัสู่่การปฏิิบัติิจ้ริงผ่านการวางรากฐานเชิงโคุรงส่ร้างทุีเข้้มแข้็งติังแติ่ข้ันติอนการเติรียัมคุวามพร้อมดี้วยัการศึกษากฎห่มายัทุีเกียัวข้้องการจ้ัดีโคุรงส่ร้างองคุ์กรและการบริห่ารจ้ัดีการทุรัพยัากรให่้เพียังพอคุวบคุู่ไปกับการบริห่ารจ้ัดีการเชิงกลยัุทุธิ์ทุีกำห่นดีแผนงานรายัโคุรงการและการประเมินผลทุีชัดีเจ้นโดียัใช้การวิเคุราะห่์คุวามเส่ียังดี้านการคุุ้มคุรองเดี็กเป็นเคุร่องม่อห่ลักในการเฝ้าระวังพร้อมทุังส่ร้างเคุร่อข้่ายัคุวามร่วมม่อในรูปแบบ“บ-ร-ม”ห่ร่อบ้านโรงเรียันและมัส่ยัิดีเพ่อส่ร้างระบบนิเวศทุีคุุ้มคุรองเดี็กไดี้อยั่างไร้รอยัติ่อติังแติ่ระดีับคุรัวเร่อนจ้นถึงส่ถาบัน

ทุ้ายัทุีสุ่ดีเพ่อประกันคุวามปลอดีภัยัและคุุณภาพชีวิติข้องเดี็กทุีอยัู่ภายัใติ้การดีูแลข้ององคุ์กรส่ถาบันติ้องจ้ัดีติังระบบการดีูแลเดี็กทุีเป็นรูปธิรรมโดียัเริมจ้ากการจ้ัดีติังคุณะทุำงานและผู้ประส่านงานห่ลักพร้อมกำห่นดีนโยับายัและประมวลคุวามประพฤติิทุีชัดีเจ้นส่ำห่รับทุุกคุนทุีทุำงานเกียัวข้้องกับเดี็กทุังทุางติรงและทุางอ้อมมีกระบวนการคุัดีกรองบุคุลากรทุีเข้้มงวดีก่อนรับเข้้าสู่่ส่ถาบันและจ้ัดีอบรมส่ร้างคุวามติระห่นักรู้อยั่างติ่อเน่องนอกจ้ากนีเม่อพบข้้อส่งส่ัยัเกียัวกับการล่วงละเมิดีจ้ะติ้องมีข้ันติอนการดีำเนินการทุีรัดีกุมในการรักษาคุวามลับและมีแนวทุางการส่่งติ่อข้้อมูลไปยัังห่น่วยังานรัฐทุีเกียัวข้้องติามกฎห่มายัทุันทุีโดียัเปิดีโอกาส่ให่้เดี็กมีส่่วนร่วมในการแส่ดีงคุวามคุิดีเห่็นติามส่ิทุธิิทุีพึงมีอยั่างคุรบถ้วน

unn1

หลักคิดสำคัญเกี่ยวกับการส่งเสริมสิทธิเด็กในสังคมมุสลิม

อัลกุรอานเป็นแหล่งที่มาของคำสอนอันงดงามที่มีต่อเด็กโดยช้ให้เห็นว่าเด็กมีใช่สมบัติส่วนตัวของผู้ปกครองหากแต่เป็น

ความโปรดปรานที่อัลลออ์ทรงมอบให้มนุษย์ทำหน้าที่ดูแลและปกป้องพวกเขาทั้งนี้เด็กถูกเรียกว่าเป็นเครื่องประดับ

แห่งชีวิตทางโลก(ชีนะตุลฮะยาติดดุนยา)และเป็นของขวัญอันล้าค่าที่พระองค์ทรงโปรดประทานบุตรธิดาแก่บิดามารดา

ตามที่พระองค์ทรงประสงค์ดังความในอายะอ์ต่อไปนี้

*SJeliib:u,

50-49(sy-。g已s;

"อำนาจเด็ดขาดแห่งชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดินนั่นเป็นสิทธ์ของอัลลอฮุพระองค์ทรงสร้างสิ่งที่

พระองค์ทรงประสงค์พระองค์ทรงประทานลูกหญิงแก่ผู้ที่พระองค์ทรงประสงค์และทรงประทาน

ลูกชายแก่ผู้ท่พระองค์ทรงประสงค์*หรือพระองค์ทรงประทานรวมให้แก่พวกเขาทั้งลูกชายและ

ลูกหญิงและพระองค์ทำให้ผูที่พระองค์ทรงประสงค์เป็นหมันแท้จริงพระองค์เป็นผู้ทรงรอบรู้

ผู้ทรงอาบุภาพ"(อัชชูรอ49-50)

เมื่อเด็กเป็นความโปรดปรานอันยิ่งใหญ่ที่อัลลอย์ทรงประทานมาให้แก่ผู้ศรัทธาเด็กจึงมีสิทธิที่จะได้รับการปกป้องดูแล

จากผู้ใหญ่ที่สำนึกในความโปรดปรานนั้นในทัศนะอิสลามสิทธิเด็กจึงมิใช่เพียงระเบียบกฎหมายที่มนุษย์สร้างชึ้น

แต่เป็นพันธสัญญาทางจริยธรรมที่หยั่งรากลึกในหลักศรัทธาซึ่งผู้ใหญ่มีหน้าที่ต้องรักษาไว้เพื่อให้เด็กได้เติบโตในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยได้รับการขัดเกลาทั้งทางร่างกายและจิตใจอย่างสมบูรณ์ตามครรลองที่อัลลอฮ์ทรงกำหนดนอกจากนี้อัลกุรอานยังได้เชื่อมโยงสถานะของเด็กในฐานะของความโปรดปรานที่ถูกประทานมากับการมีสำนีกขอบพระคุณ(ชุกร์)ดังอายะฮ์ที่ว่า

แนวปฏิบัติเพื่อส่งเสริมสิทธิและปกป้องคุมครองเด็กตามแนวทางอิสลาม

สำหรับมัสยิดและสถานศึกษาอิสลาม

แนวปฏิบัติเพื่อส่งเสริมสิทธิและปกป้องคุ้มครองเด็กตามแนวทางอิสลามสำหรับมัสยิดและสถานศึกษาอิสลาม

oBนธฐษn์,ระษิรีJSpb)/์;ร...ย์ษร1J๒-3igp:อา,ป่เ

72小Kejj

"และอัลลอฮ์ทรงกำหนดคู่ครองแก่พวกเจ้าซึ่งมาจากหมู่พวกเจ้าและทรงทำให้พวกเจ้ามีลูกและหลานจากคู่ครองของพวกเจ้าและทรงประทานริซกีจากสิ่งดีๆแก่พวกเจ้าดังนั้่นต่อสิ่งเท็จพวกเขาศรัทธาและต่อความโปรดปรานของอัลลอฮ์พวกเขาเนรคุณกระนั้นหรือ?"(อันนะห์ล72)

ดังนั้นในเมื่ออิสถามถือว่าเด็กคือความโปรดปรานที่อัลลอย์ทรงประทานให้แก่ผูเป็นพ่อแม่และชุมชนการมีสำนึกขอบคุณต่อพระเจ้า

จึงไม่ได้เกิดขึ้นเพียงแค่คำพูดแต่ต้องแสดงออกด้วยการกระทำเมื่อพระองค์ประทาน"ของขวัญ"ที่มีชีวิตและจิตใจมาให้การทอดทิ้งหรือ

ละเลยต่อความปลอดภัยของพวกเขาจึงเป็นการแสดงออกถึงการไม่เห็นคุณค่าของของขวัญดังกล่าวนั้นซึ่ในทางศาสนาถือเป็นการ

"เนรคุณต่อความโปรดปราน"(กุฟร์อันนิอ์มะย์)เพราะเป็นการทำให้ความโปรดปรานที่พระเจ้าประทานได้รับความเสียหาย

นอกจากนี้อิสลามยังระบุถึงความบริสุทธ์สะอาดของเด็กทุกคนไม่เลือกชาติศาสนาเพศและเผ่าพันธุ์ดังว่า

1385:c(.4iLssiilaiglseolyiōbdlsLJyjJS):.山

"เด็กทุกคนเกิดมาบนฬิฏเราะฮ์(ธรรมชาติอนบริสุทธ์)พ่อแม่ของเขานันเองที่จะเปลี่ยนเขาให้เป็นยะฮูดนะศอรอ

หรือมะญูซ"(เศาะฮีห์อัลบุคอรีย์1385)

วจนะของท่านนะบีมุยัมมัดศ็อลฯข้างต้นเป็นการประกาศความจริงที่ยืนยันศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์อย่างสูงสุดหลักคิดนี้ยืนยันว่า

สภาวะเริ่มแรกของชีวิตคือความขาวสะอาดประดุจผ้าที่ยังไม่ถูกแต้มสีโดยมิต้องคำนึ่งเลยว่าเด็กผู้นั้นจะลืมตาดูโลกในครอบครัวที่นับถือ

ศาสนาใดหรือมีปูมหลังทางความเชื่อแบบไหนความบริสุทธ์ตั้เดิมนี้เป็นสิทธิประทานจากพระเจ้าที่ติดตัวมนุษย์ทุกคนมาแต่กำเนิด

เป็นสถานะที่เป็นอิสระจากกรอบวัฒนธรรมหรือลัทธิความเชื่อของบรรพบุรุษซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดเรื่องความเสมอภาคที่มองว่ามนุษย์ทุกคนมีจุดเริ่มต้นที่ผุดผ่องเท่าเที่ยมกัน

ในมิติของความรับผิดชอบทางศีลธรรมอิสลามปฏิเสธแนวคิดเรื่องการแบกรับตราบาปแทนผู้อื่นอย่างล้นเชิงแม้ในกรณีของเด็กที่เกิดจาก

การละเมิดประเวณี(ชินา)ของบิดามารดาเด็กเหล่านั้นย่อมถือเป็นผู้บริสุทธิ์และไม่มีส่วนเกี่ยวข้องใดๆกับความผิดบาปที่ตนไม่ได้เป็นผู้ก่อ

การกระทำของผู้ใหญ่ไม่สามารถส่งผ่านความต่างพร้อยมาสู่ชีวิตน้อยๆที่เกิดขึ้นใหม่ได้ตามหลักการจากอัลกุรอานความว่า

*ไม่มผู้แบกภาระคนใดจะแบกภาระ(บาป)ของผู้อื่น"(ฟาฎิร18)ดังนั้นเด็กทุกคนไม่ว่าจะมีสถานะทางสังคมหรือที่มาอย่างไรแต่ในสถานะทางจิตวิญญาณพวกเขาเป็นความบริสุทธิผูดผ่องอันสมบูรณ์และเป็นอะมานะฮ์ที่สังคมมีหน้าที่ต้องโอบกอดและคุ้มครอง

ในคำสอนแห่งอิสลามการแสดงออกถึงความรักและความเมตตาต่อเต็กๆถือเป็นเงื่อนไขของการที่อัลลอย์จะทรงประทานความเมตตาแก่ปวงบ่าวของพระองค์ดังความในฮะดีษที่ว่า

LJjy6icLugJe出jJ):山

LugLeujiLj

5997:sJ~(J

"ท่านเราะซูลุลลอฮ์ศ็อลฯได้จูบฮะซันบินอะลีในขณะที่อัลอักเราะอ์บินฮาบิสอัตตะมีมีย์นั่งอยู่ด้วยแล้วอักเราะอ์

ก็ได้กล่าวว่า:"แท้จริงฉันมีลูกสิบคน

แต่ฉันไม่เคยจูบใครเลยในหมู่พวกเขา"ท่านเราะซูลุลลอฮ์

ศือลฯจึงมองไปที่เขา

แล้วกล่าวว่า:"ผู้ใดที่ไม่ให้ความเมตตา

เขาก็จะไม่ได้รับความเมตตา"(เศาะฮีห์อัลบุคอรีย์

5997)

ความสำคัญสำหรับมุสลิม

สิทธิเด็ก:ความหมายและ

อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็กในอิสลามซึ่งเป็นกรอบการทำงานที่บูรณาการระหว่าง

หลักชะรีอะฮ์และมาตรฐานสากลเข้าด้วยกันของประเทศสมาชิกองค์การความร่วมมือ

อิสลาม(OIC)ได้ให้นิยามคำว่าเด็กตามมาตรา1ว่า"เด็กหมายถึงบุคคลทุกคน

ที่ยังไม่ครบอายุของการมีวุฒิภาวะตามกฎหมาย"ซึ่งหมายถึงอายุครบ18ปื

คุ้มครองและส่งเสริมสิทธิต่าง

สุขอนามัยการศึกษาทักษะชีวิต

ๆ

สิทธิเด็กประกอบไปด้วยหลักการและกฎระเบียบที่เคารพของเด็กทุกคนไม่ว่าจะเป็นสิทธิด้านการมีชีวิตรอด

การป้องกันจากการถูกทอดทิ้งหรือการถูกกระทำความรุนแรงในทุกรูปแบบรวมทั้งการมีส่วนร่วมในสังคมกล่าวคือเ็นความมุ่งมันให้เด็กทุกคนสามารถเติบโตและ

พัฒนาตนเองในสิ่งแวดล้อมที่ปลอดภัยและสนับสนุนพวกเขาให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีทั้งนี้

เป็นที่ยอมรับกันดีว่า"สิทธิเป็นสิ่งที่มาคู่กับ"หน้าที่"เสมออีกทั้งการยืนยันว่าเด็กเป็น

"ผู้ท่มีสิทธิ์ย่อมหมายความว่าต้องมี"ผู้มีหน้าที่"ที่จะทำให้มั่นใจว่าเด็กทุกคนของเรา

ได้รับสิทธิต่างๆนั้นอย่างแท้จริงด้วย

การกล่าวถึงสิทธิเด็กต้องไม่ใช่เพียงคำพูดลอย

แต่ต้องชี้ให้เห็นบทบาทและหน้าที่ของผู้ที่เกี่ยวข้อง

ๆที่สวยหรู

คำสอนในศาสนาอิสลามยืนยันว่าเด็กคือความโปรดปราน(นิอ์มะย์)และของฝากอันล้าค่า(อะมานะฮ์)ที่อัลลออ์ทรงประทานให้ซึ่งพ่อแม่และผู้อื่นที่มีหน้าที่รับผิดชอบต้องร่ว